"Tarihte önce Sasani’ler ve İranlılar Araplaşmıştır, tüm milliyetçiliklerine rağmen Türkler de Araplaşmıştır. Müslüman olmak biraz Arap olmaktır; ibadetiyle, kıyafetiyle, diliyle ve düşüncesiyle. Araplaşmadıkça bu dine dahil olamıyorsunuz."
İslam, Arap kültürünü aynen kabul eden bir sistem değildir; aksine cahiliye Arap toplumundaki kız çocuklarını diri diri gömme, kabilecilik ve kadın haklarının yok sayılması gibi kötü uygulamaları yasaklayarak toplumu köklü biçimde değiştirmiştir. Ahlâka aykırı olmayan bazı geleneklerin devam etmesi veya Kur’an’ın Arapça olması ise dinin Arap kültürü olduğu anlamına gelmez; nitekim İslam’ın ilk döneminde bile Selman-ı Farisi ve Bilal-i Habeşi gibi Arap olmayan öncü Müslümanlar vardır. Bu nedenle birçok kişinin “Araplaşma” sandığı şey, aslında kültürlerdeki bâtıl inanç ve uygulamaların terk edilmesidir.
Dücane Cündioğlu’nun iddiası sık sık dile getirilen bir tezdir: “Müslüman olmak biraz Arap olmaktır.” Ancak tarihsel gerçekler ve İslam’ın ortaya çıkışı incelendiğinde durum bunun tam tersidir. İslam, Arap kültürünü aynen kabul eden bir sistem değil; Arap toplumunu kökten dönüştüren bir vahiy hareketidir. Yani İslam’ın yaptığı şey Arap kültürünü kutsamak değil, onu ayıklamak ve dönüştürmektir:
- Bâtıl olan unsurları yasaklamak,
- Zararsız olanları serbest bırakmak,
- Doğru olanları ise güçlendirmek.
Bu gerçek görülmeden “Müslüman olmak Araplaşmaktır” iddiası ortaya atıldığında, din ile tarihsel kültür birbirine karıştırılmış olur.
1. İslam Arap toplumunu olduğu gibi kabul etmedi, onu değiştirdi
İslam’ın geldiği döneme “Cahiliye dönemi” denir. Bu dönemde Arap toplumunda bugün ahlâksız sayılan birçok uygulama vardı. İslam bunların çoğunu doğrudan yasakladı.
1) Kız çocuklarını diri diri gömme
Cahiliye Araplarında kız çocuklarını utanç sayıp diri diri gömme uygulaması vardı. İslam bunu kesin biçimde yasakladı ve Kur’an’da ağır şekilde kınadı.
Bu örnek çok önemli bir gerçeği gösterir:
Eğer İslam Arap kültürü olsaydı, bu uygulama korunurdu. Oysa İslam bunu ortadan kaldırdı.
2) Kadınların hiçbir hakkının olmaması
Cahiliye toplumunda kadınlar miras alamaz, boşanma hakkına sahip olmaz ve çoğu zaman mal gibi görülürdü. İslam ise:
- kadına miras hakkı verdi
- nikâhı sözleşme haline getirdi
- anneliği en yüksek mertebelerden biri saydı.
Yani İslam, Arap kültürünün bir kısmını kökünden değiştirdi.
3) Kabilecilik ve ırk üstünlüğü
Arap toplumunun temel ideolojisi kabilecilikti. “Benim kabilem haklıdır” anlayışı hâkimdi.
İslam bunu da kaldırdı ve şu ilkeyi getirdi:
“Arap’ın Arap olmayana üstünlüğü yoktur; üstünlük takvadadır.”
Bu ilke, Arap merkezli bir din olmadığını açıkça gösterir.
2. İslam bazı kültürel unsurları yasaklamadı (çünkü ahlaki sorun yoktu)
İslam’ın önemli bir özelliği şudur:
Her kültürü sıfırdan yok edip yerine yeni bir kültür koymaz.
Ahlaka aykırı olmayan gelenekler devam edebilir.
Örneğin:
1) Dil
Kur’an Arapça indi çünkü ilk muhataplar Araplardı. Ancak mesajın tüm insanlığa yönelik olduğu açıkça belirtilir.
Bu nedenle:
- Türk Müslüman Türk kalır
- Endonezyalı Müslüman Endonezyalı kalır
- Afrikalı Müslüman Afrikalı kalır
Bugün dünyadaki Müslümanların büyük çoğunluğu zaten Arap değildir.
2) Bazı geleneklerin devam etmesi
Cahiliye döneminde var olan bazı uygulamalar ahlaki açıdan problemli değildi. Bu yüzden İslam onları tamamen kaldırmadı.
Örneğin:
- Hac ibadeti zaten biliniyordu ama İslam onu putperest unsurlardan temizledi.
- Kurban vardı ama putlara değil Allah’a adandı.
- Nikâh vardı ama düzenlendi ve haklar getirildi.
Yani İslam’ın yaptığı şey yeni bir Arap kültürü üretmek değil, mevcut toplumdaki uygulamaları tevhid ekseninde yeniden düzenlemekti.
3. İslam’ın ilk döneminde Arap olmayan Müslümanlar
Eğer Müslüman olmak Araplaşmak olsaydı, İslam’ın ilk yıllarında Arap olmayanların İslam’da önemli rol alması mümkün olmazdı.
Ama tarih bunun tam tersini gösterir:
- Selman-ı Farisi → İranlı
- Süheyb-i Rumi → Rum kökenli
- Bilal-i Habeşi → Afrikalı
Bu insanlar İslam’ın ilk öncüleri arasında yer almıştır. (Ayandon)
Bu durum İslam’ın etnik değil evrensel bir mesaj taşıdığını gösterir.
4. “Araplaşma” algısının oluşmasının sebebi
Bugün bazı insanlar İslam’ı Araplaşma gibi algılar. Bunun birkaç sebebi vardır:
- İslam’ın ilk toplumu Arap toplumuydu
- Kur’an Arapça indi
- Peygamber Arap yarımadasında yaşadı
Bu tamamen tarihsel bir durumdur.
Mesela:
- Hristiyanlık Roma dünyasında yayıldı diye Romalılaşmak gerekmez.
- Budizm Hindistan’da doğdu diye Hintlileşmek gerekmez.
Aynı şekilde İslam da Arap kültürüne ait bir din değildir; sadece ilk defa Arap toplumunda ortaya çıkmıştır.
5. Asıl yanlış algı: Batıl kültürü terk etmeyi “Araplaşma” sanmak
Aslında tartışmanın temel noktası şudur:
İslam bir toplumun batıl geleneklerini terk etmesini ister.
Bu bazen şöyle yanlış anlaşılır:
- Putperestlik bırakılır → "Araplaşma"
- Faiz bırakılır → "Araplaşma”
- içki bırakılır → “Araplaşma"
- teşhircilik bırakılır → "Araplaşma"
Oysa bu, bir kültürü taklit etmek değil ahlaki dönüşümdür.
Dinlerin yaptığı şey budur:
Kültürü arındırmak.
Sonuç
“Müslüman olmak Arap olmaktır” iddiası tarihsel gerçeklerle uyuşmaz. Çünkü İslam:
- Arap toplumunun ahlaksız uygulamalarını yasaklamış,
- Zararsız geleneklerini serbest bırakmış,
- Evrensel ahlak ilkelerini bütün insanlığa sunmuştur.
Bu yüzden İslam’a girmek Araplaşmak değil, batıl olanı terk edip evrensel ahlaka yönelmektir.